akademik çalışmalarda diaspora ve dönüş

wocmes logo

Çerkes diasporasının oluşumu ve dönüş sorunları geçtiğimiz yaz döneminde iki uluslararası toplantıda tartışıldı. Yüzlerce bilim insanı ve uzmanın katıldığı Orta Doğu Çalışmaları 2010 Dünya Kongresi 19-24 Temmuz 2010'da Barcelona'da düzenlendi. Kongrede CircassianAcademia üyeleri tarafından "Diaspora Politikası: Türkiye'de Çerkesler" konulu bir oturum düzenlendi. Yıldız Teknik Üniversitesi'nden Setenay Nil Dogan'ın yönettiği ve Social Science Research Council'den Setenay Shami'nin tartışmacı olduğu oturumda Sevda Alankus (İzmir Ekonomi Üniversitesi) ve Erol Taymaz (ODTÜ) Türkiye'de Çerkes Diasporasının Oluşumu, Setenay Nil Dogan (Yıldız Teknik Üniversitesi) Milliyetçilik aracılığıyla Diasporik Manevralar: Türkiye'de Çerkes Aktivistlerin Söylemi ve Zeynel Abidin Besleney (School of Oriental and African Studies, Londra Üniversitesi) İnternetin Türkiye'de Çerkes Diaspora Politikasındaki Dönüştürücü Etkisi konulu tebliğlerini sundular.

cess logo

Diaspora ve dönüş konuları 29-30 Temmuz 2010'da Ankara'da toplanan Merkezi Avrasya Çalışmaları Derneği İkinci Bölgesel Konferansı'nda da tartışıldı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde düzenlenen konferans kapsamında "Diaspora, Dönüş ve Kafkasya'da Devlet" konulu bir oturum düzenlendi. Bu oturumda Esra Kızılbuğa (ODTÜ) Ağustos 2008 Savaşı ve Gürcistan'da Devlet İnşasının Sorunları, Ergun Özgür (Marmara Üniversitesi), Türkiye'de Kuzey Kafkas ve Abhaz Diasporası ve Cemre (Jade) Erciyes (Center for Strategic Studies, Abhazya), Abhazya'da Dönüş: Tanınmanın Etkileri konulu tebliğlerini sundular. Sunuşları Yıldız Teknik Üniversitesi'nden Setenay Nil Doğan'ın kapsamlı yorumları izledi.


unpo genel kurulu toplandı

Dünyanın dört bir yanındaki Temsil Edilmeyen Uluslar ve Halklar Örgütü (UNPO) üyeleri 10. Genel Kurul toplantısı için 27-30 Mayıs 2010'de Roma'da bir araya geldi. Toplantı UNPO üyeleri arasında dialog için önemli bir ortam sundu. Genel Kurul'da UNPO Başkanlığı'na Tibet'den Sn.Ngawang Choephel ve Başkan Yardımcılığı'na Abhazya'dan Sn.Lana Agrba seçildi. Sn. Choephel ve Sn. Agrba 18 ay sonra düzenlenecek bir sonraki Genel Kurul'a kadar bu görevlerini sürdürecekler.

UNPO Genel Kurulu'na Abhazya adına Lana Agrba ve Dünya Çerkes Birliği adına Kaffed Başkanı Cihan Candemir, Handan Demiröz ve Çiçek Duman katıldılar.

UNPO Genel Kurul'u İtalya Senatosu'ndaki Savunma Toplantı Odası'nda toplandı. Genel Kurul'un açılış oturumunda, İtalya Senatosu Başkan Yardımcısı Senatör Emma Bonino hızla değişen dünyada barışçıl yolların açık olmasını sağlayan yeni düşünceler için çağrıda bulundu. İki gün süren toplantılarda UNPO üyeleri kendilerini ilgilendiren önemli sorunları dile getirdiler ve ortak konuları tespit ettiler. Genel Kurul'da üyeler tarafından önerilen kararlar da alındı. UNPO 10. Genel Kurulu tarafından kabul edilen Abhazya ve Çerkesya'ya ilişkin karaların talep bölümleri aşağıda sunulmuştur:

Abhazya
UNPO Genel Kurulu
Gürcistan yetkililerinden, Abhazya'ya yönelik ablukanın durdurulmasını, yaptırımların kaldırılmasını ve yaygın temel özgürlük ihlallerine yol açan kısıtlayıcı düzenlemelerin iptal edilmesini ister;

Tüm hükümetlerden, özellikle Türkiye hükümetinden, vatandaşlarının Abhazya'ya güvenli, salim ve doğrudan seyahat edebilmesini sağlayacak tedbirler almasını talep eder;

Çerkesya
UNPO Genel Kurulu
Rusya Federasyonu'ndan, tarihsel Çerkesya'da veya Çerkes diasporasının bir parçası olarak yaşayan tüm Çerkesleri anayurtları Çerkesya'nın yerli (indigenous) halkı olarak resmen tanımasını, Çerkeslere Birleşmiş Milletler Yerli Halkların Hakları Deklarasyonu'nun tüm 46 maddesi ile Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi'nde tanımlanan hakların tamamını tanımasını ve ilgili yükümlülükleri üstlenmesini talep eder;

Rusya Federasyonu'ndan, mevcut dönüş (repatriation) yasalarında gerekli değişiklikleri yaparak Çerkesleri "özel durum" olarak kabul etmesini; anayurtları Çerkesya'ya mutlak ve koşulsuz dönüş, tarihsel Çerkesya'ya kısıtlamasız seyahat ve tercihlerine göre çifte-vatandaşlık haklarını güvence altına almasını; göçmen kotası, dil koşulu ve oturum koşulu gibi tarihsel anayurtları Çerkesya'da sürekli oturum ve vatandaşlık elde etmelerini kısıtlayan tüm engellerin kaldırılmasını talep eder;

Çerkes diasporasının yaşadığı ülkelerden (Türkiye, Ürdün ve Suriye), Çerkeslere çifte vatandaşlık hakkı vermesini; kültürünü koruma ve anayurtta yaşayan hemşehrileri ile yakın ilişkiler kurması için Çerkes diasporasının desteklemesini talep eder.

unpo genel kurulu 2010

İzolasyonlar Bir An Önce Sona Ermelidir

abkhazia report

Ankara'daki düşünce kuruluşları tarafından 16 Aralık 2009 günü yayımlanan raporda Türkiye'nin Abhazya ile ilişki kurması istendi. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) ve Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) tarafından yayımlanan raporun yazarlarından Burcu Gültekin Punsmann'a göre, "Raporun amacı izolasyon politikasını sorgulamak ve bölgeyi bir ekonomik unsur olarak değerlendirerek işbirliğini teşvik etmek."

İşbirliğinin başarının sağlanması için anahtar faktör olduğunun altını çizen rapora göre ekonomik yaptırımlar, belirli politik hedeflere ulaşmak için sınırlar arasında ekonomik faaliyetleri kısıtlamak amacıyla devletler tarafından kullanılan politika araçlarıdır. 1996'da Abhazya dış dünyadan hemen hemen tamamen koparılmıştır. Savaşta yıkılmış ekonominin vahim durumu Rusya ve Gürcistan tarafından uygulanan deniz ve kara kuşatması ile daha da kötüleşmiş, bu durum ekonomik ve sosyal sorunlara yol açmıştır.

Türkiye, Abhazya'ya yönelik ekonomik kısıtlama çağrılarına olumlu yanıt vermiş ve Trabzon-Sohum arasındaki direkt denizyolu bağlantısına 1996 yılında son vermişti. Günümüzde Türkiye ve Abhazya arasındaki deniz bağlantısı resmi olarak kapalıdır. Türkiye izolasyon rejimine uymasını, Gürcistan'ın bölgesel bütünlüğüne saygı ile meşrulaştırmaktadır.

Türkiye'nin Abhazya'ya yönelik izolasyonların kalmasında önemli bir aktör olabileceğini belirten Punsmann, Abhazya'nın dış ekonomik ilişkileri açısından Türkiye'nin Rusya kadar önemli olduğu gerçeğini vurgulayarak "Türkiye ve Gürcistan hükümetlerinin Abhazya'nın dış dünyaya açılması için pratik yollar bulması için zamanın geldiğini ve Abhazya'ya yönelik olarak daha aktif, işbirliğini arttırmaya yönelik politikalar izlemeleri gerektiğini" söyledi.

Punsmann'ın sunuşundan sonra raporun bulguları, "Bölgesel İşbirliğinin Kullanılmayan Potansiyeli: Abhazya'ya Bakmak" konulu bir panelde tartışıldı. Erol Taymaz'ın (Orta Doğu Teknik Üniversitesi) yönettiği panele Peter Semneby (AB'nin Güney Kafkasya Özel Temsilcisi), Irakli Alasania (Gürcistanımız-Hür Demokratlar Partisi Başkanı) ve Nikolay Trapsh (Rostov On Don Üniversitesi Tarih Fakültesi Dekanı) konuşmacı olarak katıldılar. Konuşmacılar Abhazya'ya yönelik işbirliği (engagement) politikalarının gereğini vurgulayarak, insan ve malların serbest dolaşımı için iletişim kanallarının açılmasına imkan verecek pragmatik yaklaşımların oluşturulması çağrısında bulundular. Konuşmalarda Türkiye'nin Gürcüler ve Abhazlar arasında güven arttırmayı hedefleyen çabalara önemli bir katkıda bulunma potansiyeline sahip olduğu dile getirildi.

(Rapor http://www.orsam.org.tr/tr/raporgoster.aspx?ID=484 adresinden temin edilebilir.)

Kafkasya'da Güvenlik ve İşbirliği

abhazya'nın bağımsızlığı konferansi

Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi (Kafsam) 26 Mayıs 2009 tarihinde Abhazya Dışişleri Bakan Yardımcısı Maxim Gunjia'nın konuşmacı olarak katıldığı bir yuvarlak masa toplantısı düzenledi. TEPAV konferans salonunda düzenlenen "Kafkasya'da Güvenlik ve İşbirliğinin Güçlendirilmesi" konulu bilgilendirme toplantısına diplomat, akademisyen, medya mensubu ve stratejist 32 dinleyici katıldı. Toplantıya Ankara'da bulunan 19 büyükelçilikten 21 temsilcinin katılması uluslararası düzeyde Abhazya'ya duyulan ilgiyi yansıtıyordu.

Maxim Gunja'nın bir saat süren son derece kapsamlı konuşmasında Türkiye tarafından önerilen "Kafkasya İstikrar ve İşbirliği Platformu" konusundaki görüşlerini de dile getirdi.


19. Yüzyılda Adigeler: Savaş ve Barış Sorunu

Maykop Devlet Teknoloji Üniversitesi 21 Mayıs 2009 günü Maykop'ta "19. yüzyılda Adigeler: Savaş ve Barış Sorunu" konulu bir konferans düzenlendi. Adigey Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu'ndan çok sayıda tarihçinin katıldığı konferansta Kafsam üyeleri Sevda Alankuş ve Erol Taymaz "The Formation of a Circassian Diaspora in Turkey" ve Cahit Arslan "The Tales of Identity from Caucasus to Diaspora" konulu tebliğlerini sundular.

kafsam raporları

Murat Topçu
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti
Kafsam Tartışma Metinleri 4, Mayıs 2010.

Mitat Çelikpala
Gürcistan'ın Yeni Abhazya-Güney Osetya "Açılımı"?
Kafsam Politika Notları 1, Ocak 2010.

Erol Taymaz
Economic Cooperation for Stability in the Caucasus: Prospects for Abkhazia-Turkey Economic Relations
Kafsam Tartışma Metinleri 3, Kasım 2009.

Abhazya'nın Bağımsızlığı ve Kafkasya için
Gelecek Senaryoları

abhazya'nın bağımsızlığı konferansi

Abhazya'nın Dostları sivil insiyatifi tarafından "Abhazya'nın Bağımsızlığı ve Kafkasya için Gelecek Senaryoları" konferansı 30-31 Mayıs 2009 tarihlerinde İstanbul Bilgi Üniversitesi Dolapdere Yerleşkesi'nde düzenlendi. Konferansa Rusya, ABD, Kanada, İngiltere, İtalya, Hollanda, Türkiye ve Abhazya'dan 26 konuşmacı katıldı. Konferansta Abhazya'nın bağımsızlığı "ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı" ilkesi ve uluslararası siyasi-hukuki normları kapsamında değerlendirildi.

Konferansa John Colarusso (Kanada McMaster Üniversitesi), Sergei Markov (Rusya Parlamentosu Üyesi; Political Research Institute Direktörü), George Hewitt (Londra Üniversitesi, British Academy Üyesi), Marino Busdachin (UNPO/Temsil Edilmeyen Uluslar Teşkilatı Genel Sekreteri), Nikolai Zlobin (WSI -World Security Institute Rusya ve Avrasya Direktörü), Viacheslav A. Chirikba (Abhazya Devlet Başkanlığı Dış Politika Danışmanı), Maksim Gunjia (Abhazya Dışişleri Bakan Yardımcısı), İsmail Ünal (Beşiktaş Belediye Başkanı), Cihan Candemir (Kafkas Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı), Charlotte Hille (Amsterdam Üniversitesi), Halit Kakınç (Bilgi Üniversitesi), Sezai Babakuş (Abhazya'nın Dostları Sözcüsü), Erol Taymaz (ODTÜ), Soner Gogua (Abhazya Parlamentosu Üyesi), Liana Kvarchelia (Center for Humanitarian Programs Yöneticisi), Mitat Çelikpala (TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi), Manana Gurgulya (Abhazya Resmi Haber Ajansı Apsnypress Yöneticisi), Lawrence Scott Sheets (Uluslararası Kriz Grubu Analisti ve Kafkasya Proje Direktörü), Aleksandre Toumarkine (Galatasaray Üniversitesi), Asida Lomia (Bağımsız uzman, Sohum, Abhazya), Ludmila Sagariya (Bağımsız uzman, Sohum, Abhazya), Setenay Nil Doğan (Yıldız Teknik Üniversitesi), Recep Yılmaz (Kafkas Abhazya Kültür Derneği Eski Başkanı), Zeynel A. Besleney (Londra Üniversitesi), Murat Papşu (Araştırmacı) ve Ergün Özgür (Araştırmacı, Abhazya'nın Dostları üyesi) konuşmacı olarak katıldılar.